1. Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:
Օրինակ՝
մայրություն — մայր + ություն
անամոթ — ան + ամոթ:
Ամպ– ոտ, քար – ոտ, օդ – ային, ան – շնորհք, դժ – գոհ, հեռ – ավոր, բար–ություն, գր – ավոր, ան – որոշ, տ – հաճ:
2. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի´ր և բաղադրյալ բառեր կազմի´ր (քանիսը կստացվի):
Ա.Թութ, կարմիր, փուշ, ոսկի, տուն, գույն, կաթ(ն), խորհուրդ:
Բ.Ան-, -յա, -ենի, -ոտ, -արան, -ավուն, -եղեն, -ավոր:
Թթենի,թթոտ,թթեղեն,կարմրոտ,կարմրավուն,կարմրավոր,անփուշ,փշոտ,պշեղեն,փշավոր,ոսկյա, ոսկեղեն,անտուն,տնավոր,անգույն,գունոտ,գոնավոր,գունեղեն,կաթոտ,կաթեղեն,անխորհուրդ,խորհրդոտ,խորրդավոր,
3. Տրված բառերից նորերը կազմի´ր ակ, իկ, ուկ մասնիկներով (ածանցներով): Այդ ածանցներն ի՞նչ իմաստ են տալիս բառին:
Ա.Աստղիկ, արկղիկ, թիթեռնիկ, թերթիկ, գետակ, նավակ, դուռնիկ(ն), թռչունիկ, խոզուկ, գառնուկ(ն):
Բ. Հայրիկ, մայրիկ, տատիկ, պապիկ, քաղցրիկ, անուշիկ, որդիակ, տաքուկ, հարսիկ(ն):
4. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:
Շատ ու շատ դարեր առաջ ասորիների երկրում մի իմաստուն մարդ էր ապրում:
Մորու թփերով ծածկված տեղում մի առարկա էր թաքցրել:
Նա որոշել էր այդտեղ իր համար բնակվելու տեղ կառուցել:
Տունը դարձրել ես հավեր պահելու տեղ:
Երեկոյան դարբինների աշխատանքի վայրում կհսւնդիպենք:
Գետի ափին մի փոքր հյուղ ուներ, որտեղ ապրում էր իր սիրելի կենդանու հետ:
Իրենց փոքր գյուղի փողոցներն ու այգիները հիշեց:
5. Բնակավայր կամ տեղանք ցույց տվող բառերին այնպիսի ածանցներ ավելացրու, որ նոր բառերը տվյալ տեղի բնակիչ իմաստն արտահայտեն:
Օրինակ՝
լեռն — լեռնցի:
Երևան–Երևանցի, քաղաք – քաղաքացի, Վան–Վանեցի, Մուշ–Մուշեցի, Աշտարակ – Աշտարակցի, Արտաշատ – Արտաշատցի,Դվին – Դվինցի, Կարս – Կարսեցի, Գյումրի–Գյումրեցի, Լոռի–Լոռեցի, Ամերիկա–Ամերիկացի, Նյու-Յորք–Նյու – Յորքցի, Լոնդոն–Լոնդոնցի, սար–սարեցի, գյուղ–գյուղացի:
6. Տրված բառազույգերի արմատները տեղափոխելով՝ բաղադրյալ նոր բառեր ստացի´ր:
Օրինակ՝
բարեժպիտ, մանկամիտ — բարեմիտ, մանկաժպիտ:
ա) Ջրահարս, ծովանկար, Ջրահնկար,ծովահարս
բ) ժանգապատ, արծաթագույն,ժանգագույն,արծատթապատ
գ) հողմածին, ջրաղաց, հողաղաց,ջրմածին
դ) զորագունդ, երկրամաս,զորամաս,երկրագունդ
7. Տրված բառերր բաղադրիչների բաժանի՛ր: Արմատներն ի՞նչ մասնիկով են կապվում:
Օրինակ՝
Գրատախտակ — գր(գիր) + ա + տախտակ:
Ձեռագիր – ձեռ(ձեռք) + ա + գիր, գեղանկար – գեղ (գյուղ)+ա +նկար, շրջագգեստ – շրջ(շրջանակ) + ա + զգեստ, սիրահոժար – սիր (սեր),+ ա + հոժար դեղնակտուց – դեղն(դեղին)+ա+կտուց, հոդակապ – հոդ + ա + կապ:
8. Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նայն ձևով են կազմված: Գտի´ր օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:
ա) Հրաշամանուկ, հողագունդ, առևտուր, մեծահոգի, փրկագին:
բ) Ջրկիր, սեղանատամ, նախօրոք, դասաժամ, ձեռնտու:
9. Տրված արմատների կրկնությամբ բառեր կազմի՛ր: Գրությանն ուշադրություն դարձրո՛ւ (ինչո՞վ է տարբերվում մյուս բարդ բառերի գրությունից):
Օրինակ՝
մեծ-մեծ:
Ծանր-ծանր, զույգ-զույգ, չորս-չորս, խիստ-խիստ, արագ-արագ, բաց-բաց, թաց-թաց:
10. Արմատի կրկնությամբ կազմված, գծիկով գրվող բարդ բառեր գրի´ր:
Օրինակ՝
շուտ-շուտ, երբեմն-երբեմն:
դանդաղ-դանդաղ,վաղ-վաղ,ուշ-ուշ,հեռու-հեռու
11. Տրված արմատների կրկնությամբ բառեր կազմի՛ր (արմատների մեջ ի՞նչ փոփոխություն է կատարվում):
Օրինակ՝
Փալաս-փուլուս:
Աման – չաման, մարդ – բարդ, պարապ-սարապ, պակաս-մակաս, մանր-սանր, փոքր-մոքր, ոլոր-մոլոր, սուս-փուս:
12. Տրված արմատներով բաղադրյալ բառեր կազմիր՝ դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում, մեջտեղում և վերջում:
Մարդ- մարդասպան,անմարդկային,բարեմարդ, բարի- բարեգործ,անբարեխիղճ, ձայն-ձայնալար,, մեղմաձայն սեր-սիրահար,անսեր,բարեսեր, տեր – տանտեր,անտեր, գիր-գրականություն,անգիր,մատենագիր:
13. Անջատ գրվող բարդ բառերի (հարադրությունների) իմաստներն արտահայտի՛ր հոմանիշ բառերով:
Պար գալ-պարել, զրույց անել-զրուցել խաղ անել-խաղալ թույլ տալ- ույլատրել:
14. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՜ր բառակապակցություններով:
Օրինակ՝
դարավերջ – դարի վերջ,
Աշխատասենյակ — աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:
Գառնարած – գառներին առածեցնող, բարեսիրտ – բարի սիրտ ունեցող, չարամիտ – չար միտք ունեցող, լեռնագագաթ – լեռան գագաթ, արագահոս – արագ հոսացող , հարթավայր-հարթ վայր, աստղագիտություն – աստղերի ուսումնասիրություն, սրտիկ – փոքր սիրտ, կեչուտ – կեչու պտուղ:
15. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:
Օրինակ՝
միաեղջյուր — մի եղջյուր ունեցող:
Վիպագիր – վեպեր գրող մարդ , մեծագլուխ – մեծ գլուխ ունեցող, սրընթաց – շատ արագ, երկերեսանի – երկու դեմք ունեցող, զբոսայգի – զբոսնելու համար նախատեսված այգի, սրամիտ – սուր միտք ունեցող, հեռուստացույց – հեռվի պատկերները ցույց տվող սարք, պահարան – իրերը պահելու համար տեղ, հայաստանցի – Հայաստանում ապրող մարդ:
Արմատը բաղադրիչների չբաժանվող, բառի հիմնական իմաստն արտահայտող մասն է:
Արմատից կամ բառից նոր բառ կազմող մասնիկը ածանց է:
Արմատներն իրար կապող ա մասնիկը կոչվում է հոդակապ:
Միայն մեկ արմատից կազմված բառերր պազ են:
Բաղադրիչներից (արմատ, ածանց) կազմված բառերը բաղադրյալ են:
