February 28

Пушок

В доме у нас жил ёжик. Когда его гладили, он прижимал иголки к спине  и делался совсем мягким. Поэтому мы его назвали Пушком. Если Пушок  был голодный, он бегал за мной, как собака. При этом он кусал меня за  ноги, требуя еды. Летом я брал Пушка с собой в сад. Он бегал по дорожкам, ловил жуков  и с аппетитом их съедал. Когда наступила зима, я перестал  брать Пушка на улицу. Но вот однажды я  собрался на санках с гор кататься и решил  взять с собой Пушка. Взял я ящик,  положил туда тряпку и посадил ежа, а  сверху другой тряпкой закрыл, чтобы ему  теплее было.Долго я катался с ребятами на санках,  а потом мы решили пойти в деревню,  чтобы посмотреть на убитого волка. Его  только что охотники принесли. Я поставил санки с Пушком в сарай, а  сам с ребятами побежал. Там, в деревне,  мы с ребятами смотрели, как с волка снимают шкуру. Домой я пришёл поздно. О Пушке я вспомнил только на другой день. Побежал я в сарай к санкам.  Смотрю – лежит мой Пушок, свернулся и не двигается. Взял я его в руки, но  он даже не пошевелился. За ночь, видимо, замёрз и умер.

Я решил похоронить Пушка в саду, закопать в снег в том ящике, в  котором он умер. Очень мне его было жалко. Но вот наступила весна, да какая тёплая! Один раз утром вышел я в сад.  Там весной особенно хорошо – солнце светит, на деревьях первые листочки  появляются. Вдруг смотрю, листья под деревом зашевелились. Что такое?  Из-под старых листьев показывается знакомая мордочка, черные глазки  смотрят на меня.  Я бросился к ёжику. Через секунду я уже держал на руках Пушка, он  обнюхивал мои пальцы и просил еды. Рядом на земле лежал ящик, в котором Пушок проспал всю зиму.

Подберите слова с противоположным значением из текста.
Твёрдый, сытый, снизу, холоднее, рано, день, холодный, плохо.

Твёрдый –мягкий
Сытый – голодный
Снизу – сверху
Холоднее – теплее
Рано – поздно
День – ночь
Холодный – тёплый
Плохо – хорошо

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Где жил ёжик?

В доме

2. Почему его назвали Пушком?

Когда его гладили, он прижимал иголки к спине  и делался совсем мягким.

3. Куда мальчик  положил ёжика, когда пошёл кататься на санках?

Взял я ящик,  положил туда тряпку и посадил ежа, а  сверху другой тряпкой закрыл, чтобы ему  теплее было.

4. Куда пошли ребята,  чтобы посмотреть на убитого волка?

в деревне

5. Что увидел мальчик, когда вернулся  в сарай за Пушком?

Смотрю – лежит мой Пушок, свернулся и не двигается. Взял я его в руки, но  он даже не пошевелился. За ночь, видимо, замёрз и умер.

Я решил похоронить Пушка в саду, закопать в снег в том ящике, в  котором он умер. Очень мне его было жалко.

6. Где похоронил ёжика мальчик?

Я поставил санки с Пушком в сарай, а  сам с ребятами побежал.

7. Что увидел мальчик  в саду, когда вышел туда весной?

Но вот наступила весна, да какая тёплая! Один раз утром вышел я в сад.  Там весной особенно хорошо – солнце светит, на деревьях первые листочки  появляются. Вдруг смотрю, листья под деревом зашевелились. Что такое?  Из-под старых листьев показывается знакомая мордочка, черные глазки  смотрят на меня.  Я бросился к ёжику. Через секунду я уже держал на руках Пушка, он  обнюхивал мои пальцы и просил еды. Рядом на земле лежал ящик, в котором Пушок проспал всю зиму.

Согласны ли вы с тем, что…
1. Пушок разрешал себя гладить и умел просить еду.да

2. Однажды маль-чик взял ёжика с собой кататься на санках.да

3. Пушок замёрз в сарае и умер.нет

 4. Весной мальчик нашёл в саду нового ёжика.нет

Допишите предложения так, чтобы они соответствовали содержанию рассказа.
1. В доме у нас есть маленкая ёж:

2. Мы назвали его Пушком, потому что он пушистый

Летом я брал Пушка с собой в сад. Он бегал по дорожкам, ловил жуков  и с аппетитом их съедал.

4. Я поставил санки с Пушком в сарай, а  сам с ребятами побежал.

5. Но вот наступила весна да какая тёплая!

6. Из-под  старых листьев показывается знакомая мордочка, черные глазки  смотрят на меня.

Прочитайте текст. Скажите, что нового вы узнали о ежах.
Ёж – животное небольшого размера. Длина его тела составляет 20– 30 см. У взрослых ежей обычно пять–шесть тысяч игл, у молодых – около 3  тысяч. Ёж охотится в ночное время. Часто можно увидеть на картинке или в мультфильме ёжика с румяным  яблоком на спине. Кто это видел? Никто не видел. Но все думают, что яблоки и грибы ёжик запасает себе на зиму. На самом деле ежам не нужны  запасы, потому что зимой ежи… спят. Впадают в спячку с ноября по апрель.  Во время спячки ёж совершает всего один вдох в минуту, а температура его  тела падает до 1,8 °C. Во время спячки ёж расходует подкожный жир,  накопленный летом. Ежи питаются жуками, червяками и ящерицами.

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Сколько игл у ежа?

У взрослых ежей обычно пять–шесть тысяч игл, у молодых – около 3  тысяч.

2. Почему ёж не делает запасов на зиму?

На самом деле ежам не нужны  запасы, потому что зимой ежи… спят.

3. Когда  ёж впадает в спячку?

Впадают в спячку с ноября по апрель

4. Чем питаются ежи?

Ежи питаются жуками, червяками и ящерицами.

Отгадайте загадки.
Лежала между ёлками подушечка с иголками.
Тихонечко лежала, потом вдруг убежала.

Сердитый недотрога живёт в глуши лесной
Иголок очень много, а нитки ни одной.

Текст «Пушок» читать, расказывать

  1. Ёжика назвали Пушком, потому что у него вместо иголок была шерсть. (Да / Нет)
  2. Голодный Пушок бегал за хозяином, как собака. (Да / Нет)
  3. Зимой мальчик забыл про ёжика в сарае на целые сутки. (Да / Нет)
  4. Мальчик решил, что ёжик умер, потому что тот был очень холодным и не двигался. (Да / Нет)
  • Загадка биологии: Почему на самом деле Пушок не двигался в ящике зимой? Как называется это состояние у животных?

ушок на самом деле не двигался в ящике зимой, потому что он находился в спячке.
Это состояние у животных называется зимняя спячка․

  • Словарная работа: Найди в тексте слова, которыми автор описывает весну. Почему именно весной ёжик «ожил»?

Впадают в спячку с ноября по апрель, а апрель второй месяц весной.

  • Наблюдение: Как менялось поведение иголок Пушка, когда его гладили? Почему это происходило?

Он был очень добрыми он не хотел причинить вреда своему хозяину,օн также воткнул свои шипы себе в спину, чтобы не пораниться.

February 25

Վահան Տերյան կենսագրոււթյունը իմ հիշելով

Վահան Տերյանի իրական անունը Վահան Սուքիաս։Նա ծնվել է 1885թ հունվարի 28-ին Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ 1897թ Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։ 

Նա հետո ընդունվում է Լազարյան ճեմարան և այնտեղ մեծ հաջողությունների հասնում։

Վահան Տերյանը առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան․սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում, ուր եւ մահանում է 1920թ հունվարի 7-ին։

February 25

Արքայատոհմ

Արքայատոհմը մի ընտանիք է, որի անդամները սերնդեսերունդ դարձել են թագավորներ կամ թագուհիներ։ Այդ ընտանիքի իշխանությունը փոխանցվել է հորից որդուն կամ մեկ այլ ազգականին։ Արքայատոհմերն ունեցել են իրենց նշանը (զինանշանը), ավանդույթները ու երբեմն նաև հատուկ օրենքներ, որոնցով կառավարել են երկիրը։

Հայաստանում եղել են տարբեր արքայատոհմեր, որոնք մեր երկրի պատմության մեջ կարևոր դեր են խաղացել։ Նրանք ղեկավարել են պետությունը, պաշտպանել են հայրենիքը թշնամիներից, կառուցել են քաղաքներ ու եկեղեցիներ։

Երվանդունիներ (մ.թ.ա. 6-րդ դար – մ.թ.ա. 2-րդ դար)

Երվանդունիները համարվում են մեր պատմության առաջին հայտնի արքայատոհմերից մեկը։ Նրանք կառավարել են Հայաստանը մ.թ.ա. 6-րդ դարից մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը՝ ավելի քան 300 տարի։ Այս տոհմի թագավորները կոչվել են Երվանդ անունով, և հենց այդ անունից էլ առաջացել է «Երվանդունիներ» բառը։

Այս արքայատոհմի ամենահզոր թագավորը համարվում է Երվանդ Բ Սակավակյացը։ Նրա օրոք Հայաստանը կարողացավ ժամանակավորապես ազատվել հարևան պետությունների ազդեցությունից։ Նա ամեն ինչ արեց , որ կարողանա ամրացնել երկիրը, պահպանի անկախությունը և վերականգնի հայկական ուժեղ իշխանությունը։

Երվանդունիների թագավորները կառավարել են մի ժամանակ, երբ Հայաստանը գտնվում էր մեծ ու հզոր պետությունների՝ պարսիկների, հույների և մակեդոնացիների միջև։ Նրանք միշտ փորձել են պաշտպանել Հայաստանը ու անկախ պահել այն։

Երվանդունիները ոչ միայն զինվորական ուժով են կառավարել, այլ նաև զարգացրել են երկիրը։ Նրանք կառուցել են ամրոցներ, ճանապարհներ և քաղաքներ։ Երվանդունիներն են հիմնադրել Երվանդաշատ քաղաքը, որը ժամանակին եղել է Հայաստանի մայրաքաղաքը։

Արքաները խրախուսել են արհեստները, հողագործությունը և առևտուրը, որպեսզի մարդիկ լավ ապրեն։ Նրանք փորձել են ամուր կապեր հաստատել հարևան ժողովուրդների հետ՝ խաղաղության և համագործակցության համար։

Երվանդունիների տոհմի վերջին թագավորը եղել է Երվանդ Դ (երբեմն կոչվում է նաև Երվանդ Վերջին)։ Նրա ժամանակ Հայաստանը թուլացել էր և բաժանված էր փոքր իշխանությունների։ Այդ իրավիճակից օգտվել է Արտաշես Ա-ն, որին հաջողվել է հաղթել Երվանդին և դառնալ նոր թագավոր։ Այդպես ավարտվել է Երվանդունիների իշխանությունը, և սկսվել է Արտաշեսյան արքայատոհմի պատմությունը։

February 25

Дождь

По небу плыли две тучки. Одну звали Тучка – невеличка, а другую Лей-веселей. Они плыли высоко и не мешали солнцу светить, птицам петь и детям играть на улице. Все радовались хорошей погоде.

Потом им стало скучно летать без дела. Они спустились и полили землю дождем.

Но люди были недовольны.

-Какая противная погода!-говорили они.

-Льет как из ведра! Вот неудачный день!

-Ох, и надоел этот дождь!

-Ну если мы им так не нравимся, улетим отсюда, — сказали тучки.

И они улетели.

Дождь кончился. Засияло солнце. И все были очень довольны. Все радовались чудесной погоде.

Каждый день теперь светило солнце, становилось все жарче и жарче. Трава пожелтела. Коровы остались без травы и перестали давать молоко.

Мороженщику негде было взять молока, и он не мог сделать мороженое. Дети остались без мороженого и заплакали. И корова заплакала, и утки, и лошади, и собаки, и кошки и мамы, и папы…

Тогда люди надели плащи, раскрыли зонтики и вышли на улицу.

Увидев это, Тучка – невеличка и Лей – веселей очень удивились. Они спустились пониже. Из туч опять полил дождь. Настоящий ливень.

-Какой приятный дождь!-обрадовались все.

-Вот удачный денек!

-Пусть льет как из ведра.

Все были довольны. И Лей – веселей и Тучка – невеличка.

Вопросы

1.Чем занимались тучки?
Они плавали по небу.

2.Чем были недовольны люди?

Потому что начался дождь.

3.Почему тучки улетели?

Потому что люди были недовольны дождём.

4.Что происходит в природе, когда долго не идет дождь?

Цветы вянут, природа загрязняется (или становится сухой).

5.Как люди пытались вызвать дождь?

Они надели дождевики и взяли зонтики.

1.Составьте словосочетания

2.Как звали тучек? (Попробуй объяснить, почему их так назвали).

Лей – веселей и Тучка – невеличка.

3.Почему дети в итоге остались без мороженого? Проследи всю цепочку: Нет дождя ……………нет мороженого

Без дождя трава засохла, корова не могла есть траву и не могла давать молоко, а у того, кто делал мороженое, не было молока.

4.Смена настроения: Как изменилось отношение людей к фразе «Льет как из ведра» в начале и в конце сказки?

Найди в тексте слова, противоположные по значению к этим:

Грустный — Удовлетворен

Маленькая — большой

Холодно — горячий

Сухо — влажный

Как ты думаешь, почему люди сначала ругали дождь? Бывало ли у тебя так, что ты сначала на что-то злился, а потом понимал, что это было полезно?

Да, это произошло.

4.Соберите предложения в текст и запишите его. К выделенным словам подберите проверочные слова и запишите их.

Вся местность изменилась. Текут ручьи. Заметно радостное приближение весны. Наступила весна. Прилетели вестники весны — грачи. Стоит прелестная погода.

February 25

Կարծես թե դարձել եմ ես տուն

Կարծես թե դարձել եմ ես տուն,
Բոլորն առաջվանն է կրկին,
Նորից դու հին տեղը նստում,
Շարժում ես իլիկը մեր հին:

Մանում ու հեքիաթ ես ասում,
Մանում ես անվերջ ու արագ,
Սիրում եմ պարզկա քո լեզուն,
Ձեռներըդ մաշված ու բարակ։

Նայում եմ, մինչև որ անզոր
Գլուխըս ծնկիդ է թեքվում,
Նորից ես մանուկ եմ այսօր,
Դրախտ է նորից իմ Հոգում։

Արևը հանգչում է հեռվում,
Գետից բարձրանում է մշուշ,
Հեքիաթըդ անվերջ օրորում,
Իլիկըդ խոսում է անուշ…

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Պատմի՛ր արձակ ձևով այս բանաստեղծությունը:

Այս բանասեղծություն պատմում է նրա մասին թե դու ինչքան լավն ես և ինչքան լավ հիշողություններ ւնեմ քո մասին։

  1. Ըստ բանաստեղծության պատմի՛ր մոր մասին:

Նա օրօրում էր իր երեխային հեքիաթ պատմում, իր երխան սիրում էր մոր գրագետ լեզուն։

  1. Գտի՛ր բնությունը պատկերող տողերը:

Արևը հանգչում է հեռվում,
Գետից բարձրանում է մշուշ,

  1. Բացատրի՛ր պարզկա լեզու, մաշված ձեռքեր բառակապակցությունները:

Պարզկա լեզու – պարզ, հասկանալի, անկեղծ խոսք

Մաշված ձեռքեր – շատ աշխատած, հոգնած ձեռքեր

  1. Բացատրի՛ր հետևյալ փոխաբերությունները`

Ա) Արևը  հանգչում է հեռվում: – արևը մայր է մտնում

Բ) Իլիկդ խոսում է անուշ: բալիկդ խոսում է անուշ

ԳԴրախտ է նորից իմ հոգում: – ուրախություն է իմ հոգում

  1. Նկարի՛ր, ձայնագրի՛ր բանաստեղծությունը կարող ես նկարիդ տակ ձայնագրությունը դնել, տեղադրել՝ youtube-հարթակում հետո նոր բլոգումդ:
February 25

Վահան Տերյան Կենսագրություն

Վահան Տերյան (իսկական անունը՝ Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյան)՝ նշանավոր հայ բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ։ Ծնվել է 1885թ հունվարի 28-ին Ախալքալաքի Գանձա գյուղում՝ հոգեւորականի ընտանիքում։ 1897թ Տերյանը մեկնում է Թիֆլիս, ուր սովորում էին այդ ժամանակ իր ավագ եղբայրները։ Եղբայրների մոտ ապագա բանաստեղծը սովորում է ռուսերեն ու պատրաստվում ընդունվելու Մոսկվայի Լազարյան ճեմարան։ 1899թ Տերյանը ընդունվում է Լազարյան ճեմարան, ուր ծանոթանում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ցոլակ Խանզադյանի եւ այլ՝ ապագայում հայտնի դարձած, անձնավորությունների հետ։ Ավարտում է Լազարյան ճեմարանը 1906թ, այնուհետեւ ընդունվում Մոսկվայի համալսարան, որից կարճ ժամանակ հետո ձեռբակալվում է հեղափոխական գործունեության համար ու նետվում Մոսկվայի Բուտիրկա բանտը։

1908թ Թիֆլիսում լույս է տեսնում Տերյանի ստեղծագործությունների “Մթնշաղի անուրջներ” ժողովածուն, որը շատ ջերմ է ընդունվում թե՛ ընթերցողների, եւ թե՛ քննադատների կողմից։ 1915 «Մշակ» թերթում հրատարկվում է բանաստեղծի հայրենասիրական բանաստեղծությունների «Երկիր Նաիրի» շարքը։

1917 հոկտեմբերին Տերյանը ակտիվորեն մասնակցում է բոլշեւիկյան հեղափոխությանը եւ այն հաջորդած քաղաքացիական պատերազմին։ Լենինի ստորագրությամբ մանդատով մասնակցում է Բրեստի խաղաղ պայմանագրի ստորագրմանը։ 1919 Տերյանը՝ լինելով Համառուսական Կենտրոնական Գործկոմի անդամ, առաջադրանք է ստանում մեկնել Թուրքեստան (այժմյան միջինասիական հանրապետություններ), սակայն ծանր հիվանդության պատճառով ստիպված է լինում մնալ Օրենբուրգում, ուր եւ վախճանվում է 1920թ հունվարի 7-ին։

February 25

Պատասխանիր Հարցերին

1.Ի՞նչ է ազգային էպոսը։
Ազգային էպոսը նկարագրում է տվյալ ազգի կամ էթնոսի ծագումը, զարգացումը և պատմությունը:


2.Ինչո՞ւ է «Սասնա ծռեր» էպոսը կարևոր հայկական մշակույթի համար։
Հայկական մշակույթում «Սասնա ծռեր» ազգային էպոսն առանձնահատուկ տեղ է գրավում:


3.Որտե՞ղ է ծնունդ առել էպոսը։
Հայկական ազգային էպոսը ծնունդ է առել Հայկական լեռնաշխարհում, մասնավորապես՝ պատմական Սասուն գավառում: 


4.Ո՞ր լեռներն են գտնվում Սասունում։
Մարաթուփ և ծովասար

 Էպոսի հերոսները
6.Քանի՞ հիմնական սերունդ կա էպոսում։
4


7.Ինչպե՞ս են կոչվում էպոսի չորս մասերը։
Սանասար և Բաղդասար,Մեծ Մհերը, Սասունցի Դավիթ,Փոքր Մհեր


8.Ովքե՞ր էին Սանասարն ու Բաղդասարը։
Սանասարն ու Բաղդասարը Ծովինարի որդիներն էին։


9.Ի՞նչ էր խմել Ծովինարը Կաթնաղբյուրից, և ինչպե՞ս դա ազդեց իր որդիների վրա։
Նա խմեց մեկ բուռ ջուր և կես բուռ ջուր, մեկ ջուր բռից ծնվեց Սանասարը իսկ կես բուռ ջրից ծնվեց Բաղդասար։


10.Ինչո՞ւ էին Մեծ Մհերին անվանում Առյուծաձև։
Նրա համար, որովհետև նա երկու կես էր արել առյուծը։


11․Ո՞ւմ դեմ էր կռվում Սասունցի Դավիթը։
Մըսրա Մելիքի


12․Ի՞նչ պատահեց Փոքր Մհերի հետ էպոսի վերջում։
Նա մտավ Ագռավաքարը և ասեց ես չեմ դուրս գա մինչև աշխարհում խաղաղություն չլիներ։

 Պատմություն և գաղափարներ


13․Որո՞նք էին սասունցիների հիմնական հատկանիշները։
Ուժեղ, մեծ, ազնիվ, և արդարամիտ։


14.Ի՞նչ հատկություններով էին օժտված էպոսի հերոսները, բացի ուժից։
Արդարամտությամբ, և ազնվությամբ։


15.Ի՞նչ էր պատմում Փոքր Մհերը Ագռավաքարում փակվելուց առաջ։
Ասում էր, որ աշխարհում այնքան չարություն կար, որ իր ձիուն չի կարողանում պահել հողը։

 Հավատալիքներ և մշակույթ


17.Ի՞նչ հեթանոսական հավատալիքներ են երևում էպոսում։

«Սասնա ծռեր» էպոսում վառ արտահայտված են հեթանոսական շրջանից մնացած կրակի, ջրի, լույսի, հողի, նախնիների և երկնային լուսատուների պաշտամունքի հետքեր։


 
18.Ո՞ր տոնն է հիշատակվում էպոսում և ինչի՞ տոն էր այն հնում։
 
Վարդավառը, այն հնում Աստղիկ աստվածուհու օրն էր։

 
 Սասունցի Դավթի արձանը
19.Ո՞վ է Սասունցի Դավթի արձանի քանդակագործը։
Երվանդ Քոչար


20․Ի՞նչ առանձնահատկություն ունի Դավթի սուրը արձանի վրա։
Դա նշանակում է արդարություն,և պաշտպանություն։

21.Պատկերացրու, որ դու Սասունում ես։ Նկարագրի՛ր Սասունը՝ ինչպիսի՞ բնություն ունի, ի՞նչ լեռներ ու բերդեր ես տեսնում։

Ես տեսա Սասմա սարերը և գետեր։


22.Եթե դու հանդիպեիր Սասունցի Դավթին, ի՞նչ երեք հարց կտայիր նրան։ Գրի՛ր հարցերդ։
Ես կհարցն էի կուզէիր դու տեսնէիր քո նախա նախա տատիկին։
Իսկ Բացի Մհեր անունից էլ ինչ անուն կուզենէիր դնել, որդուտ անունը։
Դու աստծուց շնորհակալ ես, որ նա քեզ որդի պարքևեց թե դու կնախընտրէիր աղջիկ։

23.Ընտրիր էպոսի հերոսներից մեկին (Սանասար, Մհեր, Դավիթ կամ Փոքր Մհեր) և գրիր 5–6 նախադասությամբ նրա մասին՝ ինչո՞ւ է նա քեզ դուր գալիս։
Սանասար,  շատ ուժեղ տղամարդ էր նա նստում էր Քուրկիկ Ջալալու վրա և պարզում էր իր թուր կեծակին, նա շատ անվախ էր, նա ինձ դուր էր գալիս, որովհետև նա շատ անվախ և ազնիվ էր։Նրա մայրը Ծովինարն է, Սանասարը ծնվել է մեկ բուռ ջրից, նաև նրա պապիկի անունը Գագիկ էր։Նա ամուսնացավ և ունեցավ, որդի, որի անունը դրեց Մհեր։Առյուծ Մհերը նույնպես ամուսնացավ և ուեցավ էլի զավակ Դավիթը։Սասունցի Դավիթը ունեցավ զավակ և դրեց նրա անունը Մհեր։


24.Պատկերացրու, որ Փոքր Մհերը չի փակվում Ագռավաքարում։ Ինչպե՞ս կշարունակվեր պատմությունը։ Շարունակիր պատմությունը քո տարբերակով։
Ես կմահանամ այս աշխարքի ձեռքում, – ասաց Փոքր Մհերը։
Ինչու է այս աշխարհում բարությունը, արդարամտությունը, սերը, և հավատը ավելի քիչ քան, անարդարությունը,բարկությունը,։

February 25

Կոտորակների կրկնում

1․առաջադրանք

ա–հավասար են,բ–հավասար են,գ–հավասար են,դ–հավսար չեն,ե–հավասար են ,զ–հավասար են,է– հավասար չեն,ը – հավասար են

2․առաջադրանք

2,4,6,8,10,12,14,

3.առաջդրանք

Նրա համար են հավասար, որովհետև հաշվում ենք խաչաձեվ և խաչաձեվ թվերը բազմապատկում ենք իրարով և տեսնում ենք երկու կողմը հավասար է թե ոչ։

4.Առաջադրանք

16/24,18/24,22/24,20/24,17/24,

5.առաջադրանք

Ա խմբից, ոչ մի հատը հավասար չէին, իսկ բ խմբից միայն առաջինը։

6. առաջադրանք

February 24

Ճահիճներ

Ճահիճներ. առաջացումը: Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:

Ճահիճները Երկրի մակերևույթի գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ ամբողջ տարին կա ջրի ավելցուկ, աճում է ճահճային բուսականություն, և կարող է գոյանալ տորֆի շերտ:

ճահիճներում աճում ու ապրում են խոնավասեր բույսեր և կենդանիներ: Տարիների ընթացքում բույսերի մնացորդները, կուտակվելով, առաջաց­նում են տորֆ, որն օգտագործվում է որպես վառելիք, որոշ չափով նաև՝ պարարտանյութ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով: Եթե գոլորշացումը հողի մակերևույթից համեմատաբար թույլ է, բարձրացող գրունտային ջրե­րը չեն հասցնում ամբողջովին գոլորշանալ՝ առաջանում են ճահիճներ: Ուժեղ գոլորշացման դեպքում բարձրացած գրունտային ջրերն ամ­բողջովին գոլորշանում են, իսկ աղերը մնում են տեղում՝ առաջացնելով աղուտներ: Այս երևույթը լավ արտահայտված է Արարատյան դաշտում, որ­տեղ առաջացել են և ճահճուտներ, և աղուտներ:

ճահիճների նշանակությունը: Քանի որ ճահիճները մարդու համար հիմնականում անօգտագործելի տարածքներ են, և այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ, ուստի երկրագնդի որոշ շրջաններում չո­րացվում են: Սակայն ճահիճների չորացումը կարող է խախտել նաև բնութ­յան հավասարակցությունը:

Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում: Այդ տարածքներըը հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:

Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ է ճահիճը: Ինչպե՞ս է առաջանում:

Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:

  1. Արդյոք կարո՞ղ են ճահիճներ առաջանալ չորային շրջաններում, ինչո՞ւ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով: Եթե գոլորշացումը հողի մակերևույթից համեմատաբար թույլ է, բարձրացող գրունտային ջրե­րը չեն հասցնում ամբողջովին գոլորշանալ՝ առաջանում են ճահիճներ: Ուժեղ գոլորշացման դեպքում բարձրացած գրունտային ջրերն ամ­բողջովին գոլորշանում են, իսկ աղերը մնում են տեղում՝ առաջացնելով աղուտներ: Այս երևույթը լավ արտահայտված է Արարատյան դաշտում, որ­տեղ առաջացել են և ճահճուտներ, և աղուտներ:

  1. Ճահիճների չորացման ի՞նչ եղանակներ գիտեք:

Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում: Այդ տարածքներըը հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:

  1. Ճահիճներն ի՞նչ դրական և բացասական նշանակություն ունեն:

Ճահիճները, լինելով գերխոնավ էկոհամակարգեր, ունեն երկակի նշանակություն. դրական, քանի որ տալիս են արժեքավոր տորֆ, մաքրում են ջուրը և արտադրում թթվածին, և բացասական, քանի որ կարող են տարածել հիվանդություններ և դժվարացնել տրանսպորտը։ Դրանք կարևոր են կենսաբազմազանության և ջրային հավասարակշռության պահպանման համար, սակայն հաճախ չորացվում են գյուղատնտեսական նպատակներով։

February 23

Սասունցի Դավիթ Էպոս

Կարդա՛ «Սասունցի Դավիթ » էպոսից այս հատվածը և անգիր սովորիր

Միասնական

Առյուծ Մըհերը, զարմով դյուցազուն,
Քառասուն տարի իշխում էր Սասուն.
Իշխում էր ահեղ, ու նըրա օրով
Հավքն էլ չէր անցնում Սասմա սարերով։ ( դադար, ապա թմբուկի հարվածներ)
Սասմա սարերից շա՜տ ու շատ հեռու
Թնդում էր նրա հռչակն ահարկու,
Խոսվում էր իր փառքն, արարքն անվեհեր.
Հազար բերան էր — մի Առյուծ-Մհեր։

Մհերն է իշխում, Մհերն է իշխում, Մհերն է իշխում․ Մհերն է իշխում (ցածր ձայնով սկսում ենք, բարձր ձայնով՝ կտրուկ ավարտում

Էսպես, ահավոր առյուծի նըման,
Սասմա սարերում նստած էր իշխան
Քառասուն տարի։
Քառասուն տարում
«Ա՜խ» չէր քաշել նա դեռ իրեն օրում.
Բայց հիմի, երբ որ եկավ ծերացավ,
Էն անահ սիրտը ներս սողաց մի ցավ։ ( դադար, ապա թմբուկի հարվածներ)

.Սկըսավ մըտածել դյուցազուն ծերը.
— Հասել էն կյանքիս աշնան օրերը,
Շուտով սև հողին կերթամ ես գերի,
Կանցնի ծըխի պես փառքը Մըհերի,
Կանցնեն և՛ անուն, և՛ սարսափ, և՛ ահ,
Իմ անտեր ու որբ աշխարքի վըրա
Ոտի կըկանգնեն հազար քաջ ու դև…
Մի ժառանգ չունեմ՝ իմ անցման ետև
Իմ թուրը կապի, Սասուն պահպանի…
Ու միտք էր անում հըսկան ծերունի։

Մի օր էլ՝ էն գորշ հոնքերը կիտած
Երբ միտք էր անում, երկընքից հանկարծ
Մի հուր-հըրեղեն հայտնվեց քաջին,
Ոտները ամպոտ կանգնեց առաջին։

Առաջադրանքներ

Գոյական

  1. Գրի՛ր հատվածում հանդիպող 5 գոյական։

Հող,Գերի,Փառք,Տարի,Սարեր

  1. Դո՛ւրս գրիր 3 հատուկ անուն (եթե կան) ։

Մհեր,Սասուն,Դավիթ

  1. Տրված գոյականներից (օր․՝ սուր, ձի, սար, զորք) կազմի՛ր հոգնակի թիվ։

Սրեր,ձիեր,սարեր,զորքեր

  1. Գտի՛ր մեկ հասարակ և մեկ հատուկ գոյական և կազմիր դրանցով նախադասություն։

Հասարակ – սարեր

Հատուկ – Առյուծ Մհերը

Առյուծ Մհերը զամրով դյուցազուն։

Սասմա սարերից շա՜տ ու շատ հեռու


 Թվական

  1. Գտի՛ր հատվածում հանդիպող թվականները և որոշիր՝ քանակակա՞ն են, թե դասակա՞ն։

Քառասուն,մի,հազար, – քանակական,

  1. Տրված թվերը գրի՛ր բառերով՝ 2, 7, 40։

Երկու,Յոթ,Քառասուն

  1. Կազմի՛ր նախադասություն մեկ քանակական և մեկ դասական թվականով՝ կապված էպոսի բովանդակության հետ։

Դավիթը երեք անգամ հաղթեց թշնամուն։

չորրորդ կռվում վերջնականապես ազատագրեց Սասունը։

  1. Գտի՛ր մի նախադասություն, որտեղ կարելի է ավելացնել թվական, և լրացրո՛ւ այն։

Կանցնի ծըխի պես առաջին փառքը Մըհերի,


 Բայ

  1. Դո՛ւրս գրիր 5 բայ հատվածից և նշի՛ր դրանց ժամանակը (ներկա, անցյալ, ապառնի)։

Պահպանի–ապագա,իշխում էր – անցյալ,թնդում էր – անցյալ,խոսվում էր – անցյալ,նստած էր – անցյալ

  1. Գտի՛ր մեկ բայ և փոխիր նրա ժամանակը (օր․՝ անցյալից ապառնի)։

Իշխում էր – իշխում է

  1. Տրված բայերով (կռվել, հաղթել, գնալ) կազմիր նախադասություններ՝ կապված Դավթի կերպարի հետ։

Դավիթը կռվեց իր թշնամու դեմ,Դավիթը շատ մեծ հաղթանակ տարավ,Դավիթը գնաց թշնամու առաջ առանց մտածելու։

  1. Գտի՛ր հրամայական ձև ունեցող բայ (եթե կա) կամ կազմիր մեկը։

Նստի՛ր


 Դերանուն

  1. Գտիր հատվածում հանդիպող 3 դերանուն ։Նրա,իմ,ես
  2. Փոխարինիր գոյականը համապատասխան դերանունով (օր․՝ Դավիթը կռվում էր → Նա կռվում էր)։

Շուտով սև հողին կերթամ ես գերի, – Շուտով սև հողին կերթա նա գերի։

  1. Կազմիր 2 նախադասություն՝ օգտագործելով տարբեր տեսակի դերանուններ (օր․՝ նա, սա, բոլորը)։

Նա Առյուծ Մհերի, որդին է։

Սա Դավթի թշնամու զորքն է։